DENETİMLİ SERBESTLİK VE ADLİ KONTROL

Denetimli serbestlik ve adli kontrol, pratikte sık karıştırılsa da iki ayrı hukuki rejimdir: Adli kontrol, soruşturma/kovuşturma aşamasında tutuklamaya alternatif koruma tedbiri; denetimli serbestlik ise kesinleşmiş hapis cezasının belirli kısmının toplum içinde infazı niteliğindedir.

Madde 109 – (1) Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir. (3) Adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir: a) Yurt dışına çıkamamak. b) Hâkim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak. … j) Konutunu terk etmemek. k) Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek. l) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek.

2026 itibarıyla adli kontrolde iki kritik güncel nokta öne çıkıyor: (i) yükümlülüklerin dört ayı geçmeyen aralıklarla devam edip etmeyeceğinin incelenmesi (CMK m.110/4), (ii) adli kontrol süresine üst sınır getirilmesi (CMK m.110/A: ağır ceza dışı işlerde kural olarak 2 yıl, ağır cezalık işlerde 3 yıl; bazı suçlarda uzatma toplamı daha yüksek olabilir). Bu mekanizmalar, tedbirin “fiilî cezaya dönüşmesini” önleme ve ölçülülük denetimini güçlendirme amacını taşır.

Denetimli serbestlikte ise esas düzenleme 5275 sayılı Kanun m.105/A’dır: koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü, talebi üzerine infaz hâkimi kararıyla cezasının kalan kısmını denetimli serbestlik tedbiriyle infaz edebilir. 2025 değişikliğiyle ayrıca, bu usulden yararlanmak için “koşullu salıverilmeye kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin ve en az 5 günün ceza infaz kurumunda geçirilmiş olması” şartı getirilmiştir (m.105/A/1 ek cümle). Tedbire uyulmaması veya yeni suç iddiası gibi hâllerde açık ceza infaz kurumuna iade gündeme gelebilir (m.105/A/6-7). Avukat Orkun Bölenler Edirne

"Bu makale akademik/bilgi verme amaçlı olup, somut olaylara göre hukuki sonuçlar değişkenlik gösterebilir. Hak kaybına uğramamak için bir avukatla doğrudan iletişime geçilmesi önerilir."